Puszcza Białowieska – kochana czy nienawidzona?

Gdy słyszysz wyrażenie „Puszcza Białowieska”, co pierwsze przychodzi Ci na myśl? Region geograficzny, las, drzewa, żubry, brak ingerencji człowieka, bezmyślność człowieka czy brak umiejętności porozumienia się. Niestety wszystkie te skojarzenia są poprawne. Analizując smutną historię Puszczy oraz jej obecny stan, to dowiemy, jak często działania człowieka są nieprzemyślane i egoistyczne. Na szczęście poznamy też ludzi, którzy całe swoje życie poświęcili ochronie i troszczeniu się o ten jeden z najpiękniejszych zakątków Europy.

Człowieka często cechuje ogromna bezmyślność. Szczególnie, gdy w grę wchodzą korzyści jakie może zdobyć. Takie nastawienie miało również wpływ na losy naszej Puszczy Białowieskiej, a przede wszystkim jej mieszkańców. Niezaprzeczalnym królem Puszczy od zawsze był majestatyczny żubr. Niestety jego mięso i skóra były cenną zdobyczą. W innych częściach Europy żubry wyginęły już w VIII wieku. Dlatego królowie Polski już od XV wieku, m.in. Zygmunt II August, podejmowali starania, by chronić te zwierzęta. Wspomniany król wprowadził np. zakaz polowania na żubry pod karą śmierci. Oczywiście sami królowie uwielbiali polować i żubr był pozostawianym specjalnie dla nich cennym trofeum. Król August III Sas podczas jednego polowania, razem z żoną i synem, zabił 42 żubry. Car Aleksander I zajął się ochroną żubrów, dzięki czemu ich populacja w roku 1857wynosiła już 1900 osobników. Ale zaledwie 60 lat później zastrzelono ostatniego żubra zamieszkującego Puszczę. Ostatecznie do wyginięcia populacji, a także do ogólnych zniszczeń Puszczy (masowej wycinki drzew) przyczyniły się działania wojenne. Po I Wojnie Światowej uporządkowanie lasu zajęło całe trzy lata. Rabunkową gospodarkę prowadzono do roku 1989. Przez 55 lat od roku 1945 wycięto w sumie 9 mln. m³ drewna.

Jednak im bardziej eksploatowano Puszczę, tym więcej osób podejmowało starania, by ją chronić. W roku 1923 założono Międzynarodowe Stowarzyszenie Żubra. Dzięki jego działalności po 16 latach na terenie Puszczy Białowieskiej żyło już 16 żubrów. Ważnym rokiem był też rok 1932, w którym to  na terenie Puszczy Białowieskiej stworzono pierwszy w Europie park krajobrazowy. W 1979 roku Białowieski Park Krajobrazowy został wpisany przez UNESCO na listę Światowego Dziedzictwa Ludzkości. Dziś mamy w puszczy około 500 żubrów, a dębów o obwodzie równym lub większym niż 400 cm na wysokości 1,3 metra jest od 2600 do 3100.

To tylko kilka danych pokazujących jak niekonsekwentne i krótkowzroczne są działania człowieka. Jedni niszczą i eksploatują bez opamiętania, po to by kolejne pokolenia walczyły o odbudowę zagrożonych gatunków. A przecież ta cała piękna przyroda nie jest naszą własnością.

Warto o tym porozmyślać, gdy następnym razem będzie się spacerować pięknymi szlakami Puszczy Białowieskiej.

Stopka autorska: Kresy – noclegi w białowieskim pensjonacie